خاطرات صدر الاشراف
توضیحات
خاطرات صدر الاشراف
سید محسن محلاتی معروف به صدرالاشراف و یا محسن صدر (۱۲۵۰ خورشیدی محلات - ۲۷ مهر ۱۳۴۱ خورشیدی تهران) سیاستمدار و نخستوزیر ایران از خرداد ۱۳۲۴ تا مهر ۱۳۲۴ بود. وی مدتی نیز رئیس مجلس سنای ایران بود.
او در سال ۱۲۵۰ هجری شمسی در محلات زاده شد. پدر او سید فخرالذاکرین روحانی روضهخوان بهشمار میرفت. او درسهای دینی را در مدرسه حاج ابوالفضل معمار اصفهانی (صنیع الملک) تحصیل کرد و مدتی نیز روضهخوان بود. بعدها به تهران آمد و عمویش او را به دربار قاجار وارد کرد. ابتدا معلم یکی از پسران ناصرالدینشاه شد.هنگامی که این پسر حاکم همدان شد، صدر نیز بهعنوان دستیار او به کار پرداخت.
او در سال ۱۲۸۶ وارد عدلیه شد و بهکار قضاوت پرداخت و در کنار کسانی چون سید نصرالله اخوی و سید محمد کاظم عصار و میرزا رضا ایروانی به نگارش قانون حقوق مدنی ایران پرداخت. صدر همچنین از دوستان آیت الله بروجردی بود. در جریان جنبش مشروطه و پس از به توپ بستن مجلس عدهای از مشروطه خواهان را محاکمه و مجازات کرد، اگرچه خود مدعی بود که به نجات بسیاری از آنان کمک کردهاست ولی بسیاری معتقد بودند که او با اعدام و دار زدن آزادیخواهان، قساوت زیادی از خود نشان داده است.((درآن ایام دو نفر از محبوسین باغشاه چون با بی انصافی جرائد چپ مواجه شدند، به صدا در آمده و از صدرالاشراف دفاع کردند و خدمات او را در باغشاه در تسکین آلام محبوسین ستودند، آن دو عبارت بودند از مستشارالدوله صادق و سید یعقوب انوار که طی نامه های مفصل و مبسوطی اتهامات وارد به صدرالاشراف را رد نموده خدمات او را در جهت آزادی مردم ستایش کردند.))
محسن صدر در ۱۳۱۰ ه.خ. به عنوان «مدعیالعموم کل دیوان عالی تمیز» (دادستان کل کشور) برگزیده شد. او جمعاً پنج بار به وزارت دادگستری رسید. در سال ۱۳۱۵ بطور ناگهانی توسط رضاشاه عزل گردید. بعد به نمایندگی از مردم کمره، خمین و محلات به مجلس شورای ملی دوره یازدهم، دوازدهم و سیزدهم راه یافت . در خرداد ۱۳۲۴ نخستوزیر شد. در دوره نخستوزیری او جنگ جهانی دوم به پایان رسید و نیروهای بریتانیا و آمریکا ایران را ترک کردند. خودداری شوروی از تخلیه ایران منجر به غائله آذربایجان شد. او در دوران نخست وزیری همواره مورد حمله نمایندگان مجلس شورای ملی بود.
پس از این وقایع او در دوره دوم و سوم مجلس سنای ایران، سناتور انتصابی شهر مشهد و رئیس مجلس سنا شد.