رویارویی علم و تکنولوژی با فرهنگها
توضیحات
رویارویی علم و تکنولوژی با فرهنگها
فیلسوف و دانشمند بزرگ، ژان لادریر این کتاب را بر اساس تقاضای یونسکو در پی سمپوزیوم «علم، اخلاق، زیباییشناسی» که در سال ۱۹۷۴از سوی بخش فلسفی یونسکو در پاریس برگزار شد، نگاشت و توجه فیلسوفان و دانشمندان سرتاسر جهان را به آن جلب کرد.
چگونه علم، فناوری و فرهنگها بهطور متقابل بر یکدیگر تأثیر میگذارند؟ آیا فرهنگهای سنتی میتوانند در برخورد با علم فناوری به حیات خود ادامه دهند؟ پرسشهایی است که این کتاب به آنها پاسخ میدهد.
امروزه، پیشرفتهای علمی، تحول عمیقی را نه تنها در محتوای فرهنگ (بهواسطه ارائه عناصر نوین معرفت و کاربستهای جدید) بلکه در شالودههای آن نیز ایجاد کرده است. هر روز بیشتر به این نکته پی میبریم که پویایی بالفعل علم – بهنحوی که بهطور مستقیم پیدا و آشکار نیست- ادراک سنتی غرب از خرد، صدق، رابطه استدلال نظری و استدلال عملی، هدف انسان و ماهیت واقعیت تاریخی را کاملا دگرگون کرده است. علم و فناوریِ مربوط به آن بهطور قطع بر تمام اجزای متشکله فرهنگ، در مفهوم وسیعش تأثیری تدریجی و تعیینکننده داشته است. علم و فناوری قوانین پیشرفت خاص خود را دارند، اما واقعیت تاریخی که در آنها بازتاب دارد، بسیار آشکارتر از واقعیت تاریخیای است که زیربنای فرهنگها را تشکیل میدهد. فرهنگها از گذشته تا کنون، همچنان متعدد و متنوع و در پیوند اساسی با سنتهایی بودهاند که به آنها نمود واقعیتی معین بخشیده است. هر فرهنگی، بیان وضعیت تاریخی خاص و دیدگاه متمایز تحویلناپذیری در خصوص جهان، زندگی، مرگ، معنای انسان و تکالیف، اختیارات، محدودیتها، بایدها و امیدهای او است. به بیان دیگر، فرهنگ بین انسان و جهانبینی خاص او، پیوند برقرار میکند.
باید توجه داشت که از برخی جهات، علم به منزله نظام خاص بازنمایی و فناوری به منزله نظام خاص کنش، تنها اجزای فرعی فرهنگ به حساب میآیند، اما از جهتی دیگر، آن دو نظامهایی مجزا و بهطور عمده مستقل از فرهنگ هستند که در کنش متقابل با فرهنگ و در همان حال، در تعارض با آنند.
در چنین زمینهای است که مولف در این کتاب میکوشد تأثیر متقابل بین علم و فناوری مبتنی بر آن از یکسو و فرهنگها از سوی دیگر را بررسی کند. مؤلف در این اثر در بررسی فرهنگها بر بعد اخلاقی (که بخشی از جزء هنجاری فرهنگ را تشکیل میدهد) و بعد زیباییشناختی (که بخشی از جزء بیانی فرهنگ را تشکیل میدهد) تمرکز کرده است. در حقیقت این دو بعد از آن حیث که به عمیقترین لایههای نظام فرهنگی تعلق دارند، دارای اهمیت ویژهای هستند.
مولف در این اثر تنها به تجزیه و تحلیل توصیفی صرف بسنده نکرده بلکه تا حدی به جنبة پیشبینیکننده و سنجشی آن نیز پرداخته است.